4 Kasım 2017 Cumartesi

2 Geleceğe Dönük Temel Analiz Çalışması Nasıl Yapılır?

baştan söyleyeyim.bu yazı baya uzun ve yatırım kararlarında temel analizi rehber edinen kişilere bir yol gösterici olacaktır.mail üzerinden sürekli en çok prim yapacak hisse senetleri soruluyor hatta geçen gün birisi şu kadar param var ve şu hisseyi almak istiyorum,alayım mı diye bana sordu.buna benzer soruları cevaplamayacağımı söylemiştim çünkü yanıt verirsem ve tahminim doğru çıkarsa bu karşı tarafın başarısı olarak adledilirken,söylediğim yönün aksine bir gelişme olursa bu benim başarısızlığım olarak kalır.haliyle bu soruyu soran kişi de kendisinin yanlış karar verdiğini düşünmek istemeyecektir.

piyasanın birbirine girdiği zamanlarda tahmin üretmek zor olsa da böyle dönemlerde yatırımcıların karşısına çok sayıda fırsat çıkar.bugün sizlere teknik analiz peşinde koşup para kazanacağını zanneden yatırımcıların aksine temel analize bakarak ne gibi çalışmalar yapılabilir,bunu göstereceğim.

bu çalışmamız sosyal medya araçlarında okuduğunuz keko yatırım danışmanlarının çarpan analizlerinden ibaret olmayacak.an itibariyle tüm hisse senetlerinin pd/dd, fk, fd/favök ve benzeri oranlarının ne olduğu belli.bizim için önemli olan geleceğe yönelik tahminlerle bu oranlara bağlı fiyatın ne olacağını saptamak.yani değerleme yapmak.

burada bazı hesaplar arası ilişkilerden bahsetmek istiyorum.sadece bu beş ilişkiye bakmak tabii ki yeterli olmayacaktır ama en azından bir şirketin genel gidişatını görmek adına işinize yarar.

stoklar-net satışlar

bu ilişkide stoklar artarken,net satışlar azalıyor ise olumsuz yorumlanır. çünkü bu durum, stokların satılamadığı, elde birikip kaldığı ve bu nedenle stok maliyetinin, bozulma ve demode olma riskinin arttığı anlamına gelir.
stoklar azalırken net satışlar artıyorsa bu durum olumludur.stokların satıldığını,satış gelirlerinin ise dönen varlıklara ya da diğer varlıklar şeklinde döndüğünü, yani stokların dönüşüm hızının yüksek olduğunu gösterir.böylece işletme stok bulundurmanın riski ve stoklama maliyetlerine de katlanmamış olur.

değerlemede bizim için en önemli olan kısım:şirketin karının ne olacağı varsayımına bir yorum getirmek.

bununla ilgili excelde aselsana bakalım ve yine karlılığı da bu grafikte belirtelim.her şey açık.

stoklar-ticari borçlar
stok kalemleri ile ticari borçlar arasında bir ilişki kurulabilir.stoklar artarken,kredili stok alımlarından doğan ticari borçlar azalıyor ise olumludur.bu durum stok alımları peşin yapılıyor,mevcut borçlarda zamanında ödeniyor anlamını taşır.ancak bunun tersi bir durum varsa,stoklar azalırken ticari borç artıyorsa olumsuzdur.ticari borçlar genellikle kredili bir borç tipi değildir.yani maliyeti olmayan bir borç olduğundan dolayı belli seviyelerde olması olumsuz karşılanmaz.stoklar artarken belirli bir miktarda ticari borç her zaman olmalıdır ve iyidir.borçlardaki artışın tamamen yeni stok alımlarından kaynaklanmadığı,birtakım borçların vadesinde ödenmemesi nedeniyle vade uzatılmasına gidildiği gibi bir anlam çıkarılabilir.
bolu çimento stoklar-ticari borçlar

bolu çimento örneğinde bu duruma rastlanabilir.zaman içinde karlılığı ne olmuş,ona da bakalım.

bolu çimento karlılık

net satışlar-ticari alacaklar
  1. net satışlar ile ticari alacaklar aynı hızda artıyor
  2. net satışlar artarken ticari alacaklar azalıyor
birinci durumda satışların kredili yapıldığı ikinci durumda ise satışların büyük ölçüde peşin yapıldığı anlaşılmaktadır.her iki durumunda olumlu değerlendirilmesi gerekir.ancak net satışlar azalırken ticari alacaklar artıyorsa bu durum sıkıntıdır.böyle bir durumda net satışların azalması olumlu bile arzu edilmezken,bununla birlikte bir de ticari alacakların artması,alacaklardaki artışın satışlardan kaynaklanmadığı,iyi bir tahsilat politikası yürütülemediğinden alacakların tahsil edilemediği ve vade sonu nedeniyle yeni alacakların doğacağını düşünebiliriz.

denizli cam piyasa çarpanları

yukarıda denizli cam örneğini verdim.net satışları 2015/12 dönemine kıyasla 2016 yılında neredeyse yarısından fazla düştü.karına bakalım ne olmuş?

denizli cam karlılık

üstteki grafiğin şöyle bir özelliği var,piyasa değeri ortalaması ve şirketin endekse kıyasla getiri olarak nerede durduğunu gösteriyor.net karın dibe vurduğu yılda hisse senedi fiyatı %40'a yakın düşüyor.
denizli cam fiyat grafiği

net satışlar-dönen varlıklar

net satışlar ile dönen varlıklar birlikte artış gösteriyorsa,satışların getirisinin yine dönen varlıklara döndüğünü dolayısıyla işletmenin borçlanmaya gerek duymaksızın faaliyetlerini yürütebileceğini,şirketin ödeme gücünün iyi olduğunu gösterir ve olumlu karşılanır.bana kalırsa güçlü olarak kabul edilen şirketlerin temeline baktığımızda bu oran yıllar boyu pozitif sürdürülebilirliğini korumuştur.

aksi durumda satış getirisinin dönen varlıklara yansımadığını,uzun vadede kredili satış yapıldığını yani dönen varlıklar bünyesinin zamanla zayıflayacağını gösteren olumsuz bir haldir.

net satışlar-maddi duran varlıklar

net satışlar azalırken maddi duran varlıklar artıyor ise bu durum varlık alımı suretiyle artırılan kapasitenin iyi kullanılamadığı bir başka deyişle üretim artırıldığı halde bunların satılamadığı gibi olumsuz bir durum ifade eder.

net satışlarda artış var ancak bu artış duran varlık artışlarının gerisinde kalıyor ise kapasite artışının henüz satışlara tam olarak yansımadığı söylenebilir.oysa net satışlar ve duran varlıkların birlikte artış göstermesi üretimin arttığını ve üretilenlerin satıldığını gösterir ki bu da istenilen bir durumdur.

ayen enerji örneğine bir göz atalım.

ayen enerji satış büyüme

satışlardaki büyüme bir yıl süreyle taban yapsa da ardından şirket toparlamış ve yatay bir büyüme sergiliyor.ayen enerjinin maddi duran varlıklarındaki büyüme 2013 yılındaki rakama kıyasla dört senede iki katına çıkmış.bu artışın neden kaynaklandığını anlamak için dipnotları okumak lazım.aynı dönemde net satışlar yarıya düşmüş.

ayen enerji satış gelirleri

ayen piyasa değeri ve karlılık ilişkisi

aynı dönemde piyasa değeriyle esas faaliyet karı ve net karın ne şekilde ilerlediğini göstermeye çalıştım yukarıdaki grafikte.2013'den sonra satışlar düşüyor.piyasa değeri geriliyor.net kar ve esas faaliyet karı birbirinden kopuk halde.detaylı bakmalı buna da.aynı dönemde özvarlık karlılığı da sıfırın altına inmişti.bu o şirkete yatırılan 100 liranın eksi lira olarak geri döneceği anlamını taşır,yatırım yapmayı anlamsız kılar.

dönen varlıklar-kısa vadeli borçlar

dönen varlıkların kısa vadeli borçlarla karşılaştırılması borç ödeme gücünün ölçülmesinde kullanılır.dönen varlıklar azalırken kısa vadeli borçların artması kabul edilmeyecek bir durumdur.kısa vadeli borçlar,dönen varlıkların bünyesindeki nakit ve nakde çevrilir değerlerle ödeneceğine göre böyle bir durumun devam etmesi işletmenin borçlarını ödeyemez bir duruma düşmesi anlamını taşır.tersi durum olumlu görünse dahi dönen varlıklar içinde atıl fonların tutulmasına dikkat edilmelidir.yüksek nakit ve benzeri değer tutulması,hızlı dönüşümü sağlanarak karlılığa çevrilebilecek değerlerin atıl kalmasına ve karlılığın olumsuz etkilenmesine sebebiyet verir.

bu dengenin iyi kurulması optimumda tutulması gerekir.kredi verenler için borç ödeme gücü, bu oran ne kadar yüksekse o kadar iyidir.ancak ortaklar için en önemli husus karlılıktır.bu nedenle ortaklar,yüksek dönen varlıklar yerine dönüşüm hızı yüksek olan dönen varlık tutulmasını tercih ederler.
oran analiziyle ilgilenenler bahsettiğim tanımın cari orana karşılık geldiğini bilirler.

temel analizin borçluluk ve özkaynak kısmına hatta yatırım kısmına yani pasif tarafına hiç değinmedim.bir başka yazıda aklımda olan konu bu.

gördüğünüz gibi saçma sapan temeli olmayan fiyat/kazanç oranı palavralarının aslında hangi temele dayandığını bu yazıda basitleştirilmiş haliyle okudunuz.şirketlerin güçlü/zayıf yönlerini arasındaki ilişkinin özü bu kadar açık.

2 yorum:

  1. Yazdiklariniza müsaadenle bir kaç cümle de katkıda bulunmak istiyorum,bilanço dönemlerinden sonra trende gire hareket etmekte fayda olacak söyle ki yukarıdaki.verileri haftalık ve aylık grafikte trend ile beraber kullandigimizda trend in yönü yukarı ise elbet temel analizdeki olumlu veriler hisse senedini olumlu yönde fiyatlayacaktur. Satışlar karlilık grafiği ile trend beraber değerlendirilebilir, özellikle aylık grafik üzerinde durulmasini tavsiye edeceğim

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. bilanço dönemlerinde trende otur taktiği çok eskilerde kaldı cuma bey. yazının sonuna bununla alakalı bir not ekleyeceğim bugün.

      Sil

büyük harf kullanarak yorum yapmamaya özen gösteriniz. yorumun altına adınızı yazarsanız iyi olur. teşekkürler.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

SPK YASAL UYARI!

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri "Yatırım Danışmanlığı" kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, Aracı Kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

İzleyiciler

Abone Ol

 

Borsa Notlarım Copyright © 2013 -