18 Mart 2018 Pazar

3 Varantlarla Para Kazanmak

başlıkta da belirttiğim gibi bugün varant alım satım teknikleri üzerine yazacağım.beni tanıyanlar bilirler,hisse senetleri konusunda uzman olmama karşın sadece varant ve opsiyon işlemleri yaparım.bunun sebebi kısa vadeli bir yatırımcı olmam ve kaldıracın gücünden yararlanmak istememdir.

bir yatırımı yapıyorsam bundan en çok düşerken para kazanmayı seviyorum ki işin içine düzen faktörü de girince yani her gün işlem yapmama karşın bilmem gereken tek şeyin elimdeki dayanak varlığın bugün yükselecek mi yoksa düşecek mi olduğu sorusuna bir cevabım varsa 450 hisse senedi içerisinde bir arayışa girmeye gerek olmadığını düşünüyorum.

isterseniz önce türev piyasaların ne olduğuyla başlayalım.

mali piyasalar temelde atıl fon sahibi olan piyasa aktörleri ile fon gereksinimi duyan tarafları bir araya getirme amacı ile kurulmuştur. Bu piyasalardaki temel oyuncular, hane halkı, kamu, özel sektör ve uluslararası yatırımcılardır. mali piyasaları farklı şekillerde sınıflandırmak mümkündür.bu sınıflandırmalardan biri, piyasaların işlem türüne göre spot piyasalar ve vadeli ürünler piyasası olarak tanımlanmasıdır.

spot piyasalarda ödeme ürün teslimatı sırasında gerçekleştirilir.örneğin bir pay (hisse) senedi satın alındığında piyasa bedeli ödenir ve hisse teslim alınır.
türev piyasalarında ise ödeme ve teslimat genellikle ileriki bir tarihte belirli şartlara bağlı olarak yapılır.spot piyasa ürünleri baz alınarak geliştirilen finansal ürünlere türev ürünler adı verilir.

türev ürünlerin türetildiği finansal ürünlere dayanak varlık adı verilmektedir.türev ürünlerinin performansı dayanak varlıkların sözleşme süresince ya da sözleşme sonunda aldığı değere bağlıdır. bu piyasalarda ödemeler kontratların içeriğine bağlı olarak ileriki bir vadede ve bazı şartlara bağlı olarak gerçekleşir.türev sözleşmelerinde de, spot piyasa ürünlerinde olduğu gibi bir alıcı ve bir satıcı taraf mevcuttur. işlem sırasında genellikle nakit ödeme gerçekleşmeyebilir ancak duruma göre belirli bir teminat ödemesi gerekebilir.
türev ürünler, organize piyasalarda ve tezgâh üzeri piyasalar olarak bilinen iki ayrı piyasa türünde işlem görebilir.organize piyasalar, hukuki düzenlemelerin olduğu ve standart türev ürünlerin alınıp satıldığı piyasalardır.bu piyasaların dışında gerçekleşen tüm diğer işlemler aslında tezgâh üzeri piyasalarda gerçekleşmektedir.

peki organize piyasa dediğimiz yer neresidir?

bu konuda en fazla işlem yapılan borsaların başında CME ve CBOE gibi ABD kökenli türev piyasalar gelmekle beraber Euronext gibi Avrupa kökenli önemli merkezler de bulunmaktadır.
vadeli İşlemler Borsası (VOB) 4 Şubat 2005’te izmir’de kurulmuştur.borsa İstanbul altındaki piyasa ise (VİOP) 21 Aralık 2012’de kurulmuştur ve VOB'un devamı niteliğindedir.

veriler güncel olmamakla birlikte;

kontrat değeri 454.459 milyar $.organize piyasalarda bunun %80'i aslında faize dayalı sözleşmeler.tezgah üzeri türev ürünlerde ise;
  • en önemli türev ürün piyasaları faize duyarlı türev ürünlerdir. 
  • swap ve faize dayalı opsiyonlar bu konuda önemli yer tutmaktadır. 
  • faizden sonra kur üzerine yazılmış türev ürünler yaygın olarak kullanılmaktadır. 
  • pay senedi ve emtia üzerine yazılan türev ürünler görece daha az yaygın olarak kullanılmaktadır.
  • burada dikkat çeken diğer bir türev ürün ise kredi türevleridir.son yıllarda adı sıkça geçen Kredi Temerrüt Takası (Credit Default Swaps, CDS) kontratlarının değeri 10 trilyon ABD doları civarıdır.
türev ürün piyasaları neden gerekli?

bu ürünlerin en önemli faydalarından biri, dayanak varlıkta ilerde oluşabilecek belirsizlikler için şimdiden bir fiyat belirlenmesidir.bu sayede, bu ürünler, ilerde gerçekleşebilecek risklerin yönetilmesi açısından oldukça önemli bir sigortalama işlevi görmektedir.özellikle, likit olmaları ve global olarak alınıp satılabilmeleri özellikleri türev ürünlerin riskten korunma (hedging) işlevlerini öne çıkarmaktadır.bu ürünler sayesinde, emtia ve kurlardan kaynaklanabilecek fiyat riskleri sigortalanabilecektir.aynı şekilde, faiz swap kontratları ile de firmaların kredi maliyetlerinde oluşabilecek faiz riskleri sigortalanabilmektedir.opsiyonlar da yine benzer bir şekilde kur, hisse ve emtia fiyat oynaklıklarının sigortalanması için kullanılmaktadır.

türev ürünler, spekülatif yatırım işlemlerinde de kullanılmaktadır. örneğin, kurun artışını ya da düşüşünü bekleyen bir yatırımcı, spot piyasadan kur satın almak yerine türev ürünlerde pozisyon alabilir.

neden eleştiriliyor?

türev ürünlerin faydalı oldukları risk yönetiminde kullanılmayıp spekülatif amaçlar için kullanılmasının önemli olumsuzlukları olabilir.türev ürünlerle spekülatif yatırım pozisyonları almak, spot piyasa ürünlerine oranla çok daha kolaydır.bu piyasalarda finansal kaldıraç aracıyla daha az nakitle daha büyük yatırım pozisyonları alınabilir.spot piyasalarda 100 TL ile 100 TL değerinde yatırım yapılabilecekken, türev piyasalarda 100 TL ile 1.000 TL hatta 50.000 TL yatırım yapabilmek mümkündür.bu da türev piyasalarda özellikle yüksek getiri sağlamak amacındaki yatırımcıların ciddi riskler almasına yol açmaktadır. 

alınan büyük ölçekli türev ürün risklerinin 2007-2008 krizinde olduğu gibi gerçekleşmesi bu ürünlere ilişkin eleştirileri ciddi oranda artırmıştır.2008'de oluşan bu küresel mali krizin reel ekonomiye ve işsizliğe de yol açması türev ürün kullanımına tepkiyi yoğunlaştırmıştır. 
yatırımcıların satın aldığı karmaşık ürünleri iyi tanımaması ve teminatların yetersizliği diğer eleştiriler arasında yer almaktadır.

bunca şey söyledikten sonra kısaca opsiyonlara giriş yapmak isterdim fakat bu yazıyı fazlaca uzatacağından varantlara geçmek istiyorum.

piyasada hangi tip oyuncular var?

türev piyasaları farklı türlerde yatırımcıları çekebilmeleri ve yüksek bir likidite sağlamaları sayesinde tarihsel olarak başarılı olmuştur.bir yatırımcı bir sözleşmenin bir tarafını almak istediğinde sözleşmenin diğer tarafını alacak başka bir yatırımcı bulmakta genellikle zorlanmamaktadır. 
riskten kaçınanlar(hedger) türev araçlarını belli bir piyasa göstergesindeki olası değişimlerden kaynaklanan riskleri azaltmak için kullanırlar. 
spekülatörler türev araçlarını belli bir piyasa göstergesinin gelecekte bekledikleri değişimlerine dair pozisyon almak için kullanırlar. 
arbitrajcılar iki ya da daha fazla türev enstrümanda pozisyonlar alarak risksiz kazanç elde etmeyi amaçlarlar. 

ihraçcılar kimler?

şu anda türkiyede iki ihraçcı var: deutsche bank ve iş bankası. ben varant seçerken bu iki kurumun da web sitesinden yararlanıyorum. ne mi yapıyorum?

piyasanın ne yöne gideceği umrumda bile değil.deutcshe bank sabah ve akşam olmak üzere günden iki kez bülten yayınlıyor.

https://www.xmarkets.db.com/TR/Bultenler/Bultenler/Gunluk-Bultenler

yukarıdaki adrese girerek güncel bülteni okuyorum.bir ara güncel ekonomik gelişmelerin de yer aldığı bir özet oluyordu ilk girişte.ancak onu kaldırmışlar sanırım.toplam yirmi sayfa olan bu kılavuzun son üç sayfası varant nedir,nelerden etkilenir gibi bilgilerle donatılmış.

bist30 varant

girişte karşınıza çıkan sayfa bu.adım adım ana başlıkların ne anlama geldiğini açıklayacağım.

ilk olarak varantın hangi dayanak varlık üzerine yazıldığını görüyorsunuz.bunlar viop30 nisan kontratı üzerine yazılı olan varantlar.

buradaki renklerin de bir anlamı var.kırmızı renkli varantlar, asla satın almamanız gerekenler.çünkü varantın zaman değeri sebebiyle giderek sıfıra doğru ilerleyecek olanlardır bunlar.para kazanma ihtimaliniz çok düşüktür fakat piyasanın o gün içerisinde %4, 5 gibi aşırı ölçüde yükselip/düşeceği konusunda bir tahmininiz varsa paranızı ikiye katlama şansınız var.bu tip varantların kaldıracı çok yüksektir.

yeşil varantlar ise riski en az olan varant seçeneğidir.vadesi uzundur ve kullanım fiyatı şimdiki fiyata daha yakındır.genellikle kaldıracı ve zaman değeri kaybı düşüktür.hesaplama mantığı vadesi 20 günden uzun ve deltası yani dayanak varlığa olan duyarlılığı 0.5 civarında varantlar olarak bu kategoride yer alırlar.

her geçen gün piyasaya yeni varantlar ihraç oluyor.bundan yaklaşık sekiz sene önce ilk varant işlemimi yapmaya başladığımda hatırladığım kadarıyla piyasada sadece borsa istanbul üzerine yazılı varantlar vardı.şimdiyse sadece işvarantın ihraç ettiği 700'ün üzerinde 27 farklı dayanak varlığa yazılmış varant var.

dayanak varlıklar neler?

bist30
dax
pay (çok sayıda hisse senedi üzerine yazılı varant var artık)
dolar/tl
euro/dolar
euro/tl
ingiliz sterlini/dolar
altın
petrol

varant fiyatını etkileyen faktörlerden bahsedeceğim ama oraya gelmeden önce karda/zararda ve başabaş opsiyonun ne olduğunu aşağıdaki grafikte gösteriyorum.

karda zararda başabaş opsiyonlar
  1. opsiyon fiyatında en önemli faktör dayanak varlığın fiyatıdır.kullanım fiyatı doğal olarak ITM opsiyon değerlidir.dayanak varlığın fiyatı opsiyonun üzerindeyse bu opsiyon kardadır.
  2. vade ne kadar uzarsa ITM olasılığı o kadar yüksektir.vadesi uzun olan daha pahalı olacaktır.vade fazlaysa o opsiyonun kara geçme olasılığı o kadar yüksektir.bunu kaskoya benzetebiliriz.vade uzarsa ödeyeceğiniz prim yükselir.
  3. her ne kadar faiz oranlarının varantları etkilediği söylense de (rho değeri) bunun etkisi çok düşüktür.
  4. volatilite en önemli faktördür.yüksek olduğunda ITM-OTM olasılığı artar.anlamı şudur:sürekli kaza yapan bir arabanın kasko primi de yüksek çıkacaktır.opsiyon fiyatlamasında en önemli faktör olan volatilitenin yani vega değeri iki tür hesaplanır:"historic ve implied volatility.uzatmayalım işin bu kısmını.
  5. temettü getirileri söz konusu olduğunda (pay senedi varantlarından bahsediyorum) varantlarda fiyatlama içerisine dahil edilir.temettü miktarı artışı call varantların değerini düşürür.putta ise tersini yapar.
  6. oynaklık yüksekse satıcı için risk yüksektir.primler çok yükselebilir.
opsiyon priminin bileşenleri nelerdir?

opsiyon fiyatı = içsel değer + zaman değeri

zaman değeri dışsal değer olarak da bilinir.dışsal değeri etkileyen diğer bir faktör de,dolaylı olarak volatilitedir.örtülü volatilite, bir dayanak varlığın piyasa fiyatlarına göre belirli bir süre boyunca hareket edebileceği tutarı ölçer.eğer tahmin edilen oynaklık artarsa,dışsal değer de artar.örneğin, bir yatırımcı,% 20'lik bir yıllık zımni volatilite ile bir alım opsiyonu satın alırsa ve ertesi gün volatilite% 30'a yükselirse, dışsal değer artacaktır.

dayanak varlık çok oynaksa daha fazla prim ödemek isteyebilirsiniz (alıcı açısından düşünürsek), satıcının da bu durumda riski artacağından (kazanç sınırsız olduğundan) primi yükseltir.

oynaklık arttıkça opsiyonun zaman değeri de artar.yani tetası.dayanak varlık bir trend oturursa deltası yükselir.bu durumda ITM opsiyonunda deltanın düşmesine, OTM opsiyonunda ise deltanın yükselmesine sebep olur.

bir de gama vardır.bu da deltanın değişme hızıdır.

gamma = delta değişimi/fiyatın birim değişimi

örnekle açıklayalım: delta 0.70 gamma 0.05 ise dayanak varlık bir birim değiştiğinde yeni delta 0.75 olacaktır.

bir yatırımcı olarak neden gammayı analiz etmelisiniz?

delta = 0.5 gamma 0.3
delta = 0.5 gamma 0.05

gamma 0.3 daha riskli bir pozisyondur. + gamma uzun alım ve satım opsiyonu, - gamma kısa alım ve satım opsiyonu.

+gamma, dayanak varlığın fiyatı yükselirse deltası yükselir, dayanak varlığın fiyatı düşerse deltası düşer, bir pozitif ilişki söz konusu.eski gammada ise negatif ilişki vardır.

vadeye kalan gün sayısı azaldıkça ATM opsiyonu gamması yükselir, ITM ve OTM opsiyon gamması düşer.

oynaklık gammayı etkiler mi?

oynaklık düşükken ATM opsiyonun gamması yüksek, ITM/OTM opsiyonun gamması sıfıra doğru iner.zira düşük oynaklıkta teta düşüktür ve kullanım fiyatına yaklaştıkta teta daha hızlı yükselir.

bir de vega vardır. opsiyon fiyatını volatilite belirler demiştim.
vega = prim değişimi/volatilitenin %1 değişimi

yani vega 0.5 ise, %1 volatilite artışı primi 50 pip arttırır.

işin bu kısmını çok uzattım.açık pozisyon sayısına geçiyorum.fikrimce en önemli konu bu.

bildiğiniz üzere hisse senetlerinde aktivite ve likiditeyi işlem hacmi belirler.opsiyonlarda ise işlem hacmi ve open interest'e bakılır.varant sıfır işlemle başlar ve gün geçtikçe artar.

açık pozisyon sayısı

varantlarda açık pozisyon sayısı sonsuza kadar gidebilir.her alıcının karşısında bir satıcı vardır.dışarıdan yeni kontratlar açılırsa açık pozisyon sayısı yükselir.toplam payda içindeki long ya da short pozisyonlar kapatılırsa açık pozisyon azalır.çünkü paydadan para çekilmiştir.

opsiyon işlemi yapılmadan önce açık pozisyon mutlaka kontrol edilmeli ve işlem hacmi ile kıyaslanıp varant üzerindeki arz-talep ilişkisi iyi ölçülmelidir.varantın likiditesi bu şekilde ölçülür.açık pozisyon sayısı ne kadar yüksekse o varant yüksek derecede ilgi görüyordur.

tabi bu rakam direkt olarak likiditeyle alakalıdır.bültenin en sağında yer alan bu bilgiyi göz ardı etmemelisiniz.

şimdi bir hesap yapalım ve yukarıda anlattığım varant fiyatını etkileyen faktörlerin değişimini görelim.

varant hesap makinesini açtım.bu aracı kullanarak senaryo analizi yapabiliyorsunuz.matrikste de var aynı modül.seçmiş olduğum varantın adı: UZDDV (BIST 30 Alım Varantı (30-04-2018)

cuma günü kapanış fiyatı 0.35.

varant senaryo analizi

senaryo çıkarabilmeniz için dört farklı değişken mevcut. dayanak varlık değeri, yıllık volatilite, faiz oranı ve referans gününü değiştirerek gelecekte nasıl bir fiyatın ortaya çıkacağı konusunda bir fikriniz oluyor.bu sizin öngörü yeteneğinize bağlı olarak değişen bir konu.

ben referans günü kısmını denedim.5 gün ileri ötelediğimde varantın fiyatı 4 kuruş düştü.bu demek oluyor ki tüm koşullar aynı kalsa bile zaman ilerledikçe varantın fiyatı tetası ölçüsünde düşecek.korkunç bir şey bu.bir de varantın vadesine yaklaştıkça teta değerinin daha hızlı artacağını düşünürsek varantan para kazanmak çok kolay olmasa gerek.

varant teta

olay şu.ceteris paribus her geçen gün 1 pip düşen bu varantın 5.gün sonunda tekrar test öncesi fiyatına dönmesi için %14.2 artması gerek.bu yüzde varant için gün içerisinde olmayacak şey değil ancak her geçen gün bu seviyenin üzerine çıkmadıkça riskiniz daha da artacak ve bir noktadan sonra özellikle piyasa yatay trende girmişse paranızı kaybetmeniz olasıdır.

bu yazıda varantların temelde ne olduklarına odaklandım.kısa vadede gerçekten para kazandırdığına inandığım bir yatırım aracı bu.yazı uzun oldu.stop-loss, en iyi varant seçimi, hedging ve strateji, doğru kaldıraç kullanımı, piyasaların işleyişine dair herhangi bir şey paylaşamadım.

düşüncem şu: beni uzunca bir zamandır okuyan bir kitle var.bu tip yatırıma dayalı matematiksel işlemler içeren konuları yazarak anlatmak çok zor.udemy üzerinden varantlar, trading sistemleri, finansal modelleme, değerleme gibi eğitimler açmak istiyorum.kısıtlı bir zamanım var.bu işlerle uğraşacaksam,bildiklerimi sizlere anlatacaksam ciddi bir katılım beklerim.

sizlere sorum şu, bir eğitim veriyor olsam buna katılımınız olur mu? bu benim için önemli bir soru.yorumlarda ya da bana e-mail göndererek görüşlerinizi ulaştırabilirsiniz.

bu yazının özeti,varantları kullanarak bedava çorba içmek mümkün.devamını gelen yorumlara göre yazacağım.

3 yorum:

  1. Merhaba,

    Yazınızı ilgili ile okudum. Varantlarda alım satım yapıyorum. Aklıma takılan ve size sormak istediğim konu varant fiyatlamada hesaplamaya katılan temettü.

    Öncelikle okudğum ve buna bağlı olarak bildiğim;Varantlarda ilgili hisse için öngörülen bir temettüyü dikkate alarak varantın fiyatlarına temettüğünün etkisi dahil ediyor.

    Burada sormak istediğim X hissesi KAP başvurdu ve bu kadar temettü ödeyeceğim dediğinde. Varantın yeni fiyatı ( temettü etkisi ile ) belirlemek için temettünün fiyatını ne zaman dikkate almaya başlar. ( KAP bildirdiği andamı veya temettü ödeme günümü ? Yoksa piyasa söylentiler başladığı andamı ? )

    Yazınız için tekrar teşekkürler.( Erhan )

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. kapa bildirdiği anda başlar.beklenenin üstünde temettü dağıtılırsa alım varantını elinde bulunduranlar zararlı çıkar.satım varantı olanlar ise karlı.

      Sil
  2. Hersey paylasalarak guzellesir .
    Murat AS

    YanıtlaSil

büyük harf kullanarak yorum yapmamaya özen gösteriniz. yorumun altına adınızı yazarsanız iyi olur. teşekkürler.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

SPK YASAL UYARI!

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri "Yatırım Danışmanlığı" kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, Aracı Kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

İzleyiciler

Abone Ol